 |
 |
 |
Ik hoef u niet te vertellen dat het deze zomer buitengewoon warm is in Europa. In een poging om dit te verklaren, wijzen experts naar de huidige El Niño in de Pacific, die dit jaar uitzonderlijk krachtig is. Maar hoe kan iets aan de andere kant van de wereld hier het weer beïnvloeden? Dat is een mooi vraagstuk voor deze rubriek.
U weet wellicht dat rondom de Aarde, ter hoogte van de evenaar, het hele jaar door een straffe oostenwind staat die passaat wordt genoemd. Deze immer waaiende wind is een transportband voor tropische stormen. De passaat blaast orkanen die zich vormen boven de Atlantische oceaan naar het Amerikaanse continent, en tyfoons die boven de Pacific ontstaan naar Azië. Op deze manier onttrekt de passaat heel veel zonne-energie aan de oceanen, waardoor de watertemperatuur op termijn stabiel blijft. Echter, eens in de zoveel jaar is de passaat sterker of zwakker dan normaal om redenen die erg ingewikkeld zijn. Het gevolg is dat de oceanen dan meer of juist minder worden gekoeld.
Pak een wereldbol en constateer dat de Pacific ongeveer een halfrond bedekt, en bedenk daarnaast dat deze oceaan de helft van al het water uit de wereldzeeën bevat. Daarom is de opwarming vooral daar merkbaar wanneer de passaat gaat liggen. Dit verandert het weer rondom de Pacific aanzienlijk, en het fenomeen is El Niño, het Kerstkind, gaan heten omdat het tijdens de zomer op het zuidelijke halfrond rond Kerstmis merkbaar wordt.
De passaat kan ook een tijdlang aanzwellen. Dan koelt de Pacific juist meer af dan normaal, wat ook weer het klimaat danig verstoort. Dit heet dan, u raadt het al, La Niña. Zowel El Niño als La Niña neutraliseren het effect van de tijdelijke variaties in de passaat, en zo blijft het klimaat op lange termijn in evenwicht. Dat is natuurlijk maar goed ook.
Het effect op het weer is zo groot omdat ruim twee derde van het oppervlak van onze planeet met water bedekt is, dat duizelingwekkend veel zonne-energie absorbeert die in de atmosfeer ontladen gaat worden. Door een liter water een graad af te koelen, warmt maar liefst ruim drie kuub lucht een graad op. Schaal dit mentaal eens op naar de Pacific, en u weet weer dat we slechts stof in de wind zijn.
Wat blijkt nu - de opwarming van het oppervlaktewater in de Pacific is deze keer het dubbele van wat normaal is tijdens een El Niño. We krijgen er bij wijze van spreken twee tegelijk voor de kiezen. De westenwind is daarginds een stuk warmer en vochtiger dan verwacht, en u snapt dat we dit jaar weerkundig spektakel kunnen verwachten. De indirecte gevolgen voelen we zelfs hier in Europa, en het enige dat we er op dit moment nog tegen kunnen doen is schuilen en het laten overwaaien.
