 |
 |
 |
|
{"Pánta chorei kaì oudèn ménei"
Plato, over de doctrine van Heraclitus.} |
Onlangs ontving ik een brief waarvan ik wist dat die op een dag zou komen. Ik had van tevoren al nagedacht over het onderwerp ervan. Laat me het u uitleggen.
Al tientallen jaren publiceer ik mijn website bij één van de eerste internetproviders in Nederland, XS4ALL, die hosting van een een statische homepage aanbood als extraatje bij een internetabonnement. XS4ALL was niet de enige met deze toemaat, maar het was een grotere, maatschappelijk betrokken ISP die media-aandacht trok. Dat verklaart waarschijnlijk waarom deze provider van het eerste uur nog steeds bekend is, terwijl de anderen in de vergetelheid zijn geraakt. Feit is dat veel vroege internetgebruikers in Nederland via XS4ALL homepages bouwden en publiceerden. Ik behoorde tot hen en heb fier een homepage op "mijn" subdomein, jmvdveer, onderhouden.
In 1998 meldde XS4ALL dat het bedrijf bijna twaalfduizend persoonlijke homepages hostte. Deze stonden alfabetisch gerangschikt in een eenvoudige online directory, zoals te zien is op de afbeelding hieronder; let op het ontbreken van een zoekfunctie. Een rapport van de Koninklijke Bibliotheek laat zien dat in de periode 2019-2021 meer dan achttienduizend homepage-URL's, al dan niet actief, zijn geïdentificeerd. Van de nog toegankelijke homepages zijn er meer dan drieduizend geselecteerd voor de XS4ALL webcollectie van de bibliotheek. Overigens is de bibliotheek in een later stadium ook begonnen met het archiveren van mijn homepage. Deze webcollectie werd later uitgeroepen tot UNESCO-werelderfgoed.
Een persoonlijke homepage zal oorspronkelijk bedacht zijn om bijvoorbeeld vrienden en bekenden op de hoogte te houden van uw liefhebberijen - menig recept, fotoalbum of familiestamboom is er dunkt me mee gedeeld. Echter, het is mensen eigen om te exploreren, en via deze homepages kon men zich voor het eerst en relatief gemakkelijk presenteren, niet alleen aan de naaste omgeving, maar aan de hele wereld. Aangezien CMS-tools pas jaren later zouden verschijnen en de dienst alleen eenvoudige technologie ondersteunde, waren veel van die sites origineel en creatief. De makers experimenteerden met ontluikende sociale media en online communicatie, nieuwe manieren om kunst te publiceren, eenvoudige repositories voor zelf ontwikkelde software, evenals vroege webwinkels en zelfs primitieve virtuele werelden. Een internet-analogon van de Cambrische explosie, zo u wilt.
Staat u mij toe even af te dwalen. Van mijn aanmelding bij XS4ALL herinner ik me nog dat ik op een postkantoor het eerste abonnementsgeld overgemaakt heb. Diezelfde avond kon ik al online, mezelf afvragend hoe ik verder moest. Ziet u, tegenwoordig downloadt u gewoon benodigde programmatuur. Dertig jaar geleden was dat niet het geval, toen zond uw provider u per post fysieke media met software. Halverwege de jaren negentig was dat meestal een diskette. Ik was geamuseerd te ontdekken dat ik er nog steeds één in bezit heb, zie de foto hieronder van mijn "Internet Kit". Let op het XS4ALL-logo, dat blijkbaar is ontworpen als een Nederlandse zwart-op-gele kentekenplaat, aangezien het internet destijds bekend stond als de Digitale Snelweg.
Bovendien bestond er in de jaren negentig nog geen wifi of mobiele data, en waren routers lijvige minicomputers, niet de huishoudelijke apparaten die rond de eeuwwisseling op de markt kwamen. Als thuisgebruiker belde u uw internetprovider via een vaste lijn met behulp van een telefoonmodem, en terwijl u online was, moest uw gezin in de rij staan om de telefoon te kunnen gebruiken. Uw internetprovider droeg zorg voor een lokaal telefoonnummer, om te helpen besparen op de telefoonrekening.
De bandbreedte van die modems haalde bij lange na niet de huidige normen; denk aan een paar kilobyte data per seconde. Dat plaatst de relatieve eenvoud van vroege webpagina's, en dus ook van XS4ALL-homepages, in een ander perspectief, evenals de standaardlimieten voor een homepage rond de eeuwwisseling - tien megabyte schijfruimte en één gigabyte dataverkeer per maand. Hieronder staat een screenshot van de eenvoudige startpagina van mijn site uit die tijd, die vooral bedoeld was om Algol 68 Genie te distribueren. De pagina staat overigens nog steeds op deze blog.
Laten we nu weer terugkeren naar het heden. Bedrijven fuseren, en de grote Nederlandse telecomprovider KPN nam XS4ALL over. De professionele hostingdiensten werden stopgezet, hoewel bestaande persoonlijke XS4ALL-homepages online bleven maar er geen nieuwe homepages meer werden geaccepteerd. Aangezien deze vroege homepages waarschijnlijk uiteindelijk zouden verdwijnen, heeft de Koninklijke Bibliotheek een aanzienlijk aantal ervan gearchiveerd, zoals eerder vermeld.
In de hierboven genoemde brief werd mij meegedeeld dat ook deze laatste XS4ALL-homepages nu offline zullen worden gehaald. Ik zal niet ontkennen dat ik dit heb zien aankomen. Gezien de moderne internettechnologie zou het redelijk zijn om aan te nemen dat de belangrijke sites onder de homepages al zouden zijn verhuisd. Hoe lang zou een telecomprovider, voor wie hosting geen kernactiviteit is, die resterende homepages online houden? Een redelijk aantal jaren, zo bleek.
Vooruit dan maar dacht ik terwijl ik de brief las, maar toch liet het bericht me met gemengde gevoelens achter. Het betekent het einde van een tijdperk in de Nederlandse internetgeschiedenis. Ik zou mijn geliefde homepage, die al dertig jaar "van mij" was, kwijtraken. Aan de andere kant was het moment aangebroken om een plan dat ik al aan het voorbereiden was uit te gaan voeren, namelijk het opnieuw publiceren van mijn website op een eigen domein. Dat werd eerlijk gezegd ook wel eens tijd - mijn homepage was over de jaren uitgegroeid tot een volledig blog.
Het resultaat is de site die u vandaag bezoekt. Net als dertig jaar geleden heb ik een niet al te groot, onafhankelijk hostingbedrijf dat goede technische ondersteuning biedt, in de arm genomen. Mijn website begint aan een nieuw leven, hoewel het de statische site blijft die het altijd is geweest. Een deel van de tijdgeest van toen het internet nog jong was, leeft voort.
Onze nationale bibliotheek zal haar XS4ALL-webcollectie afsluiten zodra de laatste homepages offline gaan. Ik ben echter verheugd dat de bibliotheek heeft besloten mijn deze website te blijven archiveren als onderdeel van hun algemene webcollectie. Dat aspect van mijn site blijft dus ook zoals het was.
Aan alle goede dingen komt een einde. Daarom past een woord van dank aan XS4ALL, voor de talloze uren ontspannend geknutsel sinds de tijd dat Netscape Navigator de meest geavanceerde browser was. Het belangrijkste doel van mijn site, zowel de oude als de nieuwe, is het distribueren van Algol 68 Genie en als blog voor onderwerpen waarin ik geïnteresseerd ben. Ik zal blijven publiceren onder deze nieuwe banier en hoop, beste lezer, dat u me blijft volgen.
